معنی و توضیحات حکایت «درخت علم» فارسی ششم

شیخ خندید و بگفتش ای سلیم (منادا)                                 این درخت علم باشد ای علیم (منادا)    تعداد جمله: ۵ تا

معنی: شیخ به او خندید و گفت: ای انسان ساده دل (احمق) این درختی که گفتم درخت علم و دانش است.
واژه: شیخ: پیرمرد، مرد بزرگوار، عالم
سلیم: سالم، بی عیب، کنایه از آدم ساده لوح و نادان
علیم: دانا، آگاه
آرایه: تشبیه علم و دانش به درخت

 
تو به صورت رفته ای ای بی خبر (منادا)                              زان ز شاخ معنی ای بی بار و بر (هستی)   تعداد جمله: ۳ تا

معنی: ای انسان بی خبر، تو فقط به ظاهر کلام من توجه کرده ای به همین خاطر از شاخه ی معنی، بهره ای نبرده ای.
واژه: صورت: ظاهر
معنی: باطن
بار و بر: میوه و ثمر
آرایه: تشبیه معنی و باطن کلام به شاخه و تضاد یا طباق بین کلمه های صورت و معنی

گه درختش نام شد گاه آفتاب (نام شد)                              گاه بحرش نام شد، گاهی سحاب (نام شد)   تعداد جمله: ۴ تا

معنی: علم و دانش را گاهی به درخت، آفتاب، دریا و ابر تشبیه می کنند و به این نام ها می خوانند.
واژه ها: بحر: دریا
سحاب: ابر

آرایه: تناسب بین کلمه های درخت، آفتاب، بحر و سحاب
تشبیه پوشیده و پنهان علم و دانش به درخت، آفتاب، بحر و سحاب

آن یکی کش صد هزار آثار خاست                                     کم ترین آثار او عمر بقاست   تعداد جمله: ۲ تا

معنی: آن علم و دانشی که صد هزار اثر و سود دارد و کم ترین اثرش عمر جاودانه است.
واژه: کش: که از آن
خاست: برخاست، بلند شد.
بقا: جاودانی
صدهزار: عدد فراوانی و کثرت

آرایه: تضاد یا طباق بین کلمه های صدهزار و کم ترین
نهاد: صدهزار آثار، کم ترین آثار

با سپاس ویژه از : http://6dabestani.mihanblog.com/